Verbied de bom: het gaat nu echt gebeuren

Selma van Oostwaard – PAX   Campagne : nuclearban.org

uit ProcesNieuws maart 2017

Van 27-31 maart onderhandelen landen voor het eerst in de geschiedenis over een verbod op het allergrootste massavernietigingswapen ter wereld. Dat betekent dat er na een verbod op landmijnen, clusterbommen en chemische en biologische wapens ook een verbod op kernwapens zal ko men. Hoe is dit proces tot stand gekomen? En wat kunnen we te midden van de chaos rondom Trump en onrust binnen de NAVO eigenlijk verwachten van dit nieuwe proces?

In oktober vorig jaar barstte een luid applaus los in het hoofdkwartier van de VN in New York, een grote ontlading na een zorgvuldig opgebouwd diplomatiek proces om nucleaire ontwapening weer hoog op de agenda te zetten.

Een grote meerderheid van landen omarmde de VN-resolutie met het voorstel om in 2017 te gaan beginnen met de onderhandelingen over een kernwapenverbod.

 

Kentering kernwapendebat: het humanitaire discours

Al jarenlang groeit de frustratie over de trage voortgang van bilaterale en multilaterale afspraken over nucleaire ontwapening. Anno 2017 bezitten slechts 9 landen nog

ongeveer 15.000 nucleaire wapens en liggen er nog altijd Amerikaanse kernwapens opgeslagen in Europa, waaronder ongeveer 20 B61-bommen op vliegbasis Volkel.

Sinds 2010 werken het Internationale Rode Kruis, NGO’s en internationale organisaties samen om het debat over kernwapens een nieuw leven in te blazen en toe te werken naar de start van onderhandelen over een wereldwijd verbod op kernwapens. In het slotdocument van de non-proliferatie verdrag (NPV) Herzieningsconferentie 2010 uitten landen voor de eerste keer hun “diepe bezorgdheid uit over de catastrofale humanitaire gevolgen van het gebruik van kernwapens”, wat een nieuw impuls heeft gegeven aan verdere verklaringen en conferenties over het nucleaire ontwapening.

 

In mei 2012, tijdens de voorbereidende besprekingen voor de daaropvolgende NPV Herzieningsconferentie, leverde Zwitserland namens zestien landen het allereerste gezamenlijke statement ooit over de humanitaire impact van kernwapens. De humanitaire oproep krijgt inmiddels steun van 159 landen. Noorwegen kondigde tijdens dezelfde besprekingen aan de allereerste Intergouvernementele

Conferentie over de Humanitaire Impact van Nucleaire Wapens te organiseren.

Tijdens deze conferentie keken overheden samen met de academische wereld en het maatschappelijk middenveld naar onderzoeken over wat kernwapens kunnen aanrichten en wat er gedaan kan worden om de effecten te beperken. Er was maar één conclusie: de schade van het gebruik van kernwapens in bevolkte gebieden kan op geen enkele manier hersteld worden. De conferentie in Oslo kreeg vervolg in Mexico (Nayarit) en Oostenrijk (Wenen) en het aantal deelnemende landen groeide per conferentie, van 128 in Oslo, 148 in Nayarit naar 158 deelnemende landen in Wenen. Ook deden steeds meer kernwapenstaten mee. Tijdens de laatste conferentie in Wenen hadden na kernwapenmachten India en Pakistan ook de

Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hun deelname toegezegd.

Met de conferenties in Noorwegen, Mexico en Oostenrijk was de eerste duidelijke stap richting de start van onderhandelingen over een wereldwijd verbod op kernwapens gezet. Het internationale verbod op clustermunitie dat in

mei 2008 van kracht werd, begon eveneens met een conferentie over de humanitaire impact van deze wapens en een politiek vervolg.

 

De weg naar onderhandelingen

Uiteindelijk is vorig jaar het politieke proces in werking getreden. Tijdens de slotsessie van de Verenigde Naties Openended Working Group over nucleaire

ontwapening (OEWG) in augustus 2016 hebben 107 landen aangegeven het jaar erop te willen beginnen met onderhandelingen over een internationaal verbod op

kernwapens. Dit voorstel is opgenomen in het eindrapport, wat betekende dat de daaropvolgende Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (AVVN) in het teken zou staan van deze aanbeveling.

Oostenrijk, Ierland, Mexico, Brazilië, Nigeria en Zuid-Afrika (overigens het land dat in 1990 zijn kernwapens vrijwillig heeft ontmanteld) dienden tijdens de Eerste commissie van de AVVN de historische resolutie ‘Taking forward multilateral

nuclear disarmament negotiations’ in, met daarin het concrete voorstel dat de internationale onderhandelingen over een kernwapenverbod in 2017 van start moeten gaan, in twee rondes in het VN-Hoofdkwartier in New York, open voor alle VN-lidstaten. In totaal drukten 123 landen op de groene knop en werd het voorstel met een ruime meerderheid aangenomen. Tijdens de algemene eindstemming van de AVVN in december bleek deze steun niet verloren te zijn: de resolutie werd in december 2016 officieel aangenomen en hiermee werd de start van onderhandelingen over het kernwapenverbod een feit.

 

Minister Koenders en het kernwapenverbod

Het kabinet heeft nooit steun uitgesproken voor voorstellen die oproepen tot de onderhandelingen over een internationaal verdrag dat kernwapens verbiedt. Op alle voorstellen stemde Nederland tegen, of onthield zich van de stemming. Tijdens de stemming op de historische VN-resolutie brachten zestien landen geen stem uit.

Nederland was er daar één van. Dit terwijl de Tweede Kamer het afgelopen jaar duidelijk de boodschap heeft afgegeven om juist voor de resolutie te stemmen. De

Tweede Kamer sprak tijdens het Kamerdebat over het burgerinitiatief Teken tegen kernwapens en het inhoudelijke voorstel Verbied kernwapens in Nederland al steun uit voor de internationale onderhandelingen over een kernwapenverbod.

In een schriftelijk overleg over de AVVN werd de Minister meerdere keren ondervraagd: Waarom heeft Nederland zich tijdens de OEWG niet aangesloten

bij de meerderheid die klaar staat om te gaan onderhandelen?

Ook in de aanloop naar de stemming over de VN-resolutie over het verbod heeft een meerderheid van de Kamer de regering opgeroepen om steun te uiten voor de

start van onderhandelingen. In zijn laatste Kamerbrief over nucleaire ontwapening blijft Koenders kritisch over het verbod, maar bevestigde wel dat Nederland bij de onderhandelingen aanwezig zal zijn.

 

Een verbod te midden van internationale spanningen

Sinds de aanname van de VN-resolutie over de start van onderhandelingen over het kernwapenverbod is er een hoop gebeurd wat ongetwijfeld effect gaat hebben op alle

internationale besprekingen over kernwapens: Trump komt als nieuwe president van Amerika met tegenstrijdige berichten over kernwapens, reikt Poetin een hand toe en

zijn uitspraken over de toekomst van de NAVO leiden tot steeds meer kopzorgen bij Europese leiders. Ondanks deze ontwikkelingen is er één ding zeker: landen gaan dit

jaar onderhandelen over een juridisch bindend verdrag dat kernwapens verbiedt en een ruime meerderheid staat klaar om onderhandelingen succesvol te laten verlopen.

De hamvraag blijft natuurlijk: gaan de kernwapenstaten mee doen? En hoe zit het met de NAVO-landen? Amerika heeft in de aanloop naar deze onderhandelingen al laten weten niet te willen dat NAVO-bondgenoten zich sterk maken voor een wereldwijd verbod op kernwapens. Toch hebben landen als Nederland al bevestigd deel te nemen.

Hoeveel en welke landen uiteindelijk mee zullen doen zal pas bekend worden op het moment als de onderhandelingen van start gaan. We kunnen er in ieder geval van uitgaan dat de 123 landen die in oktober voor de VN-resolutie hebben gestemd zich tijdens de onderhandelingen constructief zullen opstellen. Na de onderhandelingen in

maart is er nog een tweede kans. Landen die in het begin nog terughoudend zijn kunnen alsnog beslissen om deel te nemen aan de onderhandelingen in de zomer (15 juni-7 juli 2017).

 

Volg de onderhandelingen

Het No Nukes team van PAX is eind maart aanwezig bij de onderhandelingen en doet verslag op www.nonukes.nl, Facebook (www.facebook.com/NoNukesNL) en Twitter (@NoNukesCampaign). Op de No Nukes website schrijven we over de belangrijke onderwerpen die in New York besproken zullen worden: onder andere over het maken, hebben, bezitten en financieren van kernwapens: hoe gaat een verbod hier verandering in brengen? En wat zou het betekenen voor landen die geen kernwapens bezitten, maar bijvoorbeeld wel Amerikaanse kernwapens op hun

grondgebied toestaan? Voor vragen aan het No Nukes team, stuur een mail naar: nukes@paxforpeace.nl

ISRAËL WIJST NRC-CORRESPONDENT UIT

Drie zogenaamd “democratisch gekozen” regeringsleiders gaan steeds meer autocratische trekken vertonen: Erdogan (Turkije), Poetin (Rusland) en Netanyahoe (Israël)

In zulke situaties moet de persvrijheid het doorgaans ontgelden. Een dieptepunt zien we nu in Israël: Derk Walters, correspondent van NRC Handelsblad in Israël, moet dit land verlaten. Dit gebeurt op bevel van een bureau dat onder de bevoegdheden valt van premier Netanyahoe.

De hoofdredacteur van NRC Handelsblad zegt: “Het lijkt te passen in een strategie van Israël om kritische stemmen te doen verstommen”

Lees hier:

https://www.nrc.nl/nieuws/2017/05/02/israel-weigert-correspondent-nrc-verlenging-visum-a1556857

Humanistisch Verbond mede-ondertekenaar van pleidooi voor verbod op kernwapens

OPEN BRIEF AAN MINISTER KOENDERS

VN-onderhandelingen verbod op kernwapens
Geachte minister Koenders,
Eind maart starten de VN-onderhandelingen over een verbod op het meest gevaarlijke
massavernietigingswapen. Wij vinden het positief dat de Nederlandse regering heeft besloten hieraan inhoudelijk deel te nemen.(
1) We vragen u deze historische kans aan te grijpen om ervoor te zorgen dat Nederland met zoveel mogelijk andere landen tot een verbod komt dat ons dichterbij een kernwapenvrije wereld brengt.


Waarom moeten we van kernwapens af?
Volgens voorstanders zijn kernwapens nodig voor onze veiligheid, vooral in tijden van internationale
instabiliteit. Maar wapens die catastrofale en onomkeerbare humanitaire gevolgen hebben, kunnen
niet worden gezien als beschermend voor burgers of voor de mensheid in zijn geheel.(
2) Bovendien
kunnen kernwapens geen onderscheid maken tussen burgers en strijdende partijen, wat in strijd is
met het humanitair oorlogsrecht.


In tijden waar de Koude Oorlog lijkt te herleven en er sprake is van toenemende polarisatie
beargumenteren voorstanders dat kernwapens een machtsbalans in stand houden, die ervoor zorgt
dat ze juist nooit zullen worden gebruikt. Dit ‘oog om oog, tand om tand principe’ sluit ons inziens niet meer aan bij de huidige tijd.

Dialoog, onderhandelingen, bindende afspraken en elkaar aanspreken op humanitaire waarden zijn het fundament voor staten om op te bouwen.

Toch staan er tweeduizend kernwapens op scherp en kunnen in enkele minuten gelanceerd worden;
bewust of door misverstanden, menselijk of technisch falen. Recent hebben kernwapenstaten nog
openlijk gedreigd met de inzet van deze wapens en al angstig vaak zijn onbedoelde lanceringen op
het nippertje voorkomen. Experts achten de kans dat het misgaat dan ook veel groter dan in de Koude Oorlog, mede door het risico op cyberaanvallen of het in verkeerde handen vallen van deze wapens. Vanwege de catastrofale gevolgen is ieder risico van gebruik onaanvaardbaar.

De gevolgen van een kernexplosie zullen rampzalig zijn voor mens, dier en het milieu in het getroffen land, zonder hoop op substantiële hulp. Bovendien blijft de rest van de wereld niet buiten schot, zelfs als het een kleinschalige kernoorlog betreft. Grote hoeveelheden roet in de dampkring zullen leiden tot minder zonlicht, forse temperatuurdaling, enorme misoogsten, ongekende vluchtelingenstromen en tot twee miljard hongerdoden: de Nuclear Famine.(3)

Global zero: naar een wereld zonder kernwapens
Aan bovenstaande risico’s mag de wereld niet langer worden blootgesteld. Zeker omdat de huidige
15.000 kernwapens tot duizend keer sterker zijn dan de twee die Hiroshima en Nagasaki in één klap
verwoestten, waarbij 250.000 doden vielen. Nog altijd worstelen dagelijks 390.000 mensen met de
nasleep van die atoomaanvallen.(
4)


In 1970 ondertekenden vrijwel alle landen het non-proliferatieverdrag (NPV). Artikel VI van het NPV verplicht de verdragspartijen om te gaan onderhandelen met als doel global zero: algemene en complete nucleaire ontwapening.(5)
Tijdens de 71e
Algemene Vergadering van de Verenigde Naties eind vorig jaar steunde een grote
meerderheid van de lidstaten de resolutie om onderhandelingen te beginnen over een verdrag dat
kernwapens verbiedt, leidend tot hun eliminatie. Het verbieden en elimineren van kernwapens door
een juridisch bindende overeenkomst is de enige garantie dat ze nooit meer gebruikt zullen worden.

Aanbevelingen
Vorig jaar nam de Tweede Kamer vier moties aan vóór nucleaire ontwapening.(
6)
Een ervan betrof een
oproep aan de regering om zich actief in te zetten voor een internationaal verbod op kernwapens. Wij
moedigen u aan om deze historische kans aan te grijpen om te komen tot een alomvattend en zo
helder mogelijk geformuleerd verbod op kernwapens, uiteindelijk leidend tot hun volledige eliminatie.
Voor de aankomende onderhandelingen vragen wij u om:

1. Zoveel mogelijk andere landen bij de onderhandelingen te betrekken. Nederland kan bij deze
onderhandelingen een essentiële rol spelen in het bouwen van bruggen tussen de
kernwapenstaten en andere landen.
2. Naar een verdrag toe te werken met daarin een verplichting voor de volledige afschaffing en
ontwapening van kernwapens en heldere kaders te stellen om dit doel te bereiken.
3. Aan te sturen op een verdragstekst, die gebaseerd is op het humanitair oorlogsrecht en in
overeenstemming is met de beginselen van dit recht. Ook bevelen wij u aan om in de
verdragstekst de humanitaire gevolgen van kernwapens te benoemen.
Clustermunitie, landmijnen, biologische en chemische wapens zijn al verboden, maar het meest
gevaarlijke massavernietigingswapen nog niet. Daarom is het nu hoog tijd om ook kernwapens
wereldwijd te verbieden – ter bescherming van de mensheid.


afzenders:
Gijs de Vries, Algemeen Directeur Nederlandse Rode Kruis
Christa Kompas, Directeur Humanistisch Verbond
Karin van den Broeke, Bestuurslid Wereldraad van Kerken
mgr. dr. Gerard de Korte, bisschop-referent voor Kerk en Samenleving, Rooms-Katholieke Kerk
Jan Hoekema, voorzitter Mayors for Peace Nederland
Phon van den Biesen, vice-president Intern. Association of Laywers Against Nuclear Arms (IALANA)
Ewoud Goudswaard, Algemeen Directeur ASN Bank
Jan Gruiters, Algemeen Directeur PAX
Peter Buijs, voorzitter Nederlandse Vereniging voor Gezondheidszorg en Vredesvraagstukken
(NVMP)

************************************************************************************************************************************************************

1 Het kabinet laat er geen misverstand over bestaan: Nederland zal inhoudelijk deelnemen aan internationale besprekingen
over een verdrag voor een verbod op nucleaire wapens.”
1
(Kamerbrief, kenmerk DVB/NW-709/16, 27-10-2016)
2
Peter Maurer, speech ter gelegenheid van de ’70th anniversary of the atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki’ (2015)
https://www.icrc.org/en/document/nuclear-weapons-ending-threat-humanity
3
“Nuclear Famine: Global impacts of nuclear limited nuclear war on agriculture, food supplies , and human nutrition” (IPPNW,
2013): http://www.ippnw.org/pdf/nuclear-famine-two-billion-at-risk-2013.pdf

4 Het gaat om 190.000 overlevenden en 200.000 tweede generatie overlevenden. https://www.icrc.org/en/hiroshima-nagasaki
(2015)

5 Each of the Parties to the Treaty undertakes to pursue negotiations in good faith on effective measures relating to cessation of
the nuclear arms race at an early date and to nuclear disarmament, and on a treaty on general and complete disarmament under
strict and effective international control’ (NPT, art VI)
6 Motie van het lid Servaes (PvdA) c.s., 28 april 2016,
(Kamerstuk 34419 nr 11), motie van het lid Sjoerdsma (D66) en Van Bommel
(SP), 28 april 2016 (Kamerstuk Kamerstuk 34419 nr 9), motie van het lid Sjoerdsma (D66) en Servaes (PvdA), 28 april 2016
(Kamerstuk 34419 nr 10) en motie van het lid Voordewind (CU), 28 april 2016 (Kamerstuk 34419 nr 12)

 

Lezing en ontmoeting: ‘Planten Tegen Onrecht’

Zondag 19 maart 2017

Op 20 november 1944 werd Bastiaan Jan Ader gefusilleerd door de Nazi’s voor zijn bijdrage aan het verzet, waarbij ruim 200 joodse medelanders werden gered. Ds. Ader werd door het Joods Nationaal Fonds geëerd met 1100 naaldbomen, die, zo bleek later, over het Palestijnse Beit Netiv werden geplant.

Erik Ader vraagt aandacht voor dit onrecht. Hij sponsorde ter compensatie 1100 olijfbomen via Plant een Olijfboom en organiseerde i.s.m. Zochrot een ceremonie in Beit Netiv.

Zondagmiddag 19 maart 2017 spreekt Erik Ader voor het eerst publiek in Nederland over zijn ervaringen in Palestina en deelt hij het verhaal van zijn vader.

Inloop 14:30 u, aanvang 15:00 u, einde 18:00 u
Locatie: YWCA, F.C. Dondersstraat 23, Utrecht

https://planteenolijfboom.nl/

 

Goed nieuws: Humanistisch Vormingsonderwijs structureel bekostigd

Goed nieuws voor het humanisme en goed nieuws voor ons onderwijs:

De Eerste Kamer heeft op 20 februari 2017 met ruim tweederde meerderheid een wet
aangenomen die het
humanistisch en godsdienstig vormingsonderwijs structureel bekostigt.
Enorm belangrijk voor de ontwikkeling van een levensbeschouwelijke identiteit.
“Levensbeschouwing hoort in de klas en niet alleen achter de voordeur.”
Recent onderzoek toont aan dat één op de acht leraren kwesties als homoseksualiteit niet
durft te bespreken. Ook aan islam, aanslagen en het populisme van Trump en Wilders
waagt niet iedere docent zich. Het zijn onderwerpen die zich bevinden in het
levensbeschouwelijke domein van het leven. Zaken die er gewoon bij zouden moeten horen,
maar die docenten in verlegenheid brengen. Begrijpelijk, want het is hun deskundigheid niet
per se. Maar die deskundigen zijn er wel. Het zijn de humanistische of godsdienstige
vormingsonderwijzers, die opgeleid zijn om kinderen de eerste stappen te laten zetten op
hun levensbeschouwelijke pad.


Lef
Veel directeuren in het onderwijs missen het lef om humanistisch of religieus
vormingsonderwijs aan te bieden aan hun kinderen. Dat terwijl levensbeschouwelijke en
religieuze pluriformiteit de raison d’être is van het openbaar onderwijs. Nu heeft de Eerste
Kamer de wet aangenomen die na 100 jaar schoolstrijd de structurele bekostiging van dit
vormingsonderwijs regelt.
“Het openbaar onderwijs in Nederland is niet neutraal in de zin van de Franse laïcité,” zegt
Christa Compas, directeur van het Humanistisch Verbond. “De scheiding tussen kerk en
staat betekent niet dat levensbeschouwing en religie buiten de school moeten worden
gehouden. In artikel 23 van de Grondwet (het artikel dat het openbaar en het religieus
onderwijs regelt) staat nu juist dat het openbaar onderwijs de plicht heeft om godsdiensten
en levensbeschouwingen te eerbiedigen. De neutraliteit van het openbaar onderwijs
betekent dat een openbare school géén partij mag kiezen voor een van de stromingen. Op
een openbare school is ieder kind is welkom niet ongeacht zijn levensbeschouwing maar mét
zijn levensbeschouwing.”


Ruimte geven
Er lijkt zo langzamerhand niets meer zo privé als je godsdienst of levensovertuiging. Maar
hierdoor raken juffen en meesters vaak hopeloos in de knoop. Godsdienst of
levensovertuiging zijn onderdeel van de identiteit van mensen en dus ook van kinderen.
Compas: “Geef kinderen daarom de ruimte om hun eigen levensbeschouwelijke identiteit te
ontwikkelen en te onderzoeken. En leer ze tegelijkertijd uit te vinden hoe je op een goede
manier kritiek op elkaars religie en levensbeschouwing kunt hebben. Kortom maak ze er niet
immuun voor, maar laat ze spelenderwijs ontdekken wat er in de wereld te koop is, ook op
levensbeschouwelijke terrein. De vormingsonderwijzers zijn er klaar voor.
Lees verder
Meer over Humanistisch Vormingsonderwijs vind je op de site van HVO
Door Saskia Markx (Humanistisch Verbond)

STOP WAPENHANDEL

campagne tegenwapenhandel

DOE MEE MET PROTEST VAN STOP WAPENHANDEL,

DONDERDAG 19 JANUARI VAN

12 TOT 13 UUR DEN HAAG, BEATRIXPLEIN

 

KERSTMIS: VREDESWENSEN OF HAAT?

De kerstdagen zijn voor velen een aanleiding om te denken aan vrede en aan vredeswensen. Ook voor de koning of de paus.
Maar niet voor iedereen. PVV-leider Wilders heeft in zijn partijprogramma staan dat alle moskeeën gesloten moeten worden, hij bedreigt dus de godsdienstvrijheid in Nederland. En hij ziet in Kerstmis aanleiding om opnieuw op te roepen tot “de-islamiseren”. Met andere woorden: tot haat tegen een bevolkingsgroep. Het Humanistisch Vredesberaad beschouwt dit als droevig!

Geert Wilders op Twitter:

Koning, Paus, Premier.
Zalvende woorden
Maar het gaat erom dat we zonder islamterreur veilig kunnen leven en Kerst vieren

Nederlanders in Afghanistan: rondkijken in een verlaten Kamp Holland

Sinan Can en Thomas Blom maakten een documentaire in Afghanistan

Tienduizenden Nederlandse militairen reisden vanaf 2002 voor een wederopbomissie-in-100-secondeuwmissie naar Afghanistan om de Taliban te verdrijven en het land op te bouwen. 24 Nederlandse soldaten sneuvelden, 140 raakten er gewond en de militaire basis ‘Kamp Holland’ is nu een verlaten kamp. Heeft de missie eigenlijk wel iets opgeleverd?

Daar wilden onderzoeksjournalist Sinan Can (door het Humanistisch Vredesberaad uitgeroepen tot Journalist voor de Vrede 2016) en documentairemaker Thomas Blom achter komen. Ze maakten er een tweedelige documentaire over: Onze missie in Afghanistan. Het eerste deel wordt aanstaande maandag 12 december op NPO 2 om 21:10 uitgezonden.

Lees verder

Hoe het grote onrecht begon: de Kristallnacht van 1938

Herdenking: woensdag 9 november 2016 van 19:30 tot 20:30
***
***
Uilenburger synagoge, Nieuwe Uilenburgerstraat 91, Amsterdam
***
***
Organisatie: Platform Stop Racisme en Uitsluiting + Een Ander Joods Geluid
***
***
foto van Marlon Lema.

Manifestatie nucleaire impasse voorbij? 1/10 2016

nvmp_a2nucleaireimpasse