Hoe de wapen­lobby de Europese Unie stuurt

Mark Akkerman —18 juni 2025

Zowel op Europees niveau als in de EU-lidstaten zelf wordt de relatie tussen beleidsmakers, krijgsmacht en wapen­industrie steeds hechter. Het Europees militair-industrieel complex is in volle ontwikkeling.

e Europese wapenindustrie heeft de wind in de rug. Vraag, omzet, winsten en beurskoersen zijn de afgelopen jaren de lucht in geschoten. De marktwaarde van de Duitse munitieproducent Rheinmetall explodeerde van nog geen € 5 miljard in februari 2022 naar ruim € 77 miljard begin mei 2025, een stijging van ongeveer 1500%. De drie grote EU-wapenbedrijven – Airbus, Leonardo en Thales – zagen hun orderboeken gevuld worden met miljarden aan nieuwe opdrachten.

Europa bevindt zich in een tijd van enorme militarisering en bewapening. Met een beroep op de, niet door feiten onderbouwde, dreiging van een Russische aanval nam de EU de afgelopen jaren een reeks nieuwe maatregelen om de wapenindustrie te steunen, met de miljarden euro’s die daarbij horen. De industrie zelf plukt hierbij ook de vruchten van jarenlang intensief lobbyen, waarbij steeds nauwere banden met beleidsmakers worden gekoesterd.

De ontwikkeling van een militair Europa

De Europese Unie is al langer dan de oorlog in Oekraïne bezig met de uitwerking van een eigen defensiebeleid en de opbouw van militaire capaciteit. De Russische invasie van Oekraïne zette daar een turbo op. In 1999 werd het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid (EVDB ) officieel opgericht. Dit gebeurde in de context van de oorlog in voormalig Joegoslavië. Het EVDB stelde de Europese Unie in staat om militaire operaties uit te voeren. Dit beleid werd verder vormgegeven in de European Security Strategy in 2003 en diens opvolger, de EU Global Strategy,in 2016. Die twee documenten schreven een graduele uitbreiding van de militaire aspiraties van de EU voor. In datzelfde jaar 2016 werd ook het European Defence Action Plan gepresenteerd, waarin voor het eerst grootschalige financiering van de wapenindustrie werd opgenomen.

lees verder op Lavamedia

Zonder een raketverdrag is de wereld explosiever.
Arie Elshout

Het akkoord riep in 1987 een halt toe aan de kernwapenwedloop in Eu­ropa en luidde het einde van de Koude Oorlog in. De angst is nu dat een wereld zonder INF-verdrag een wereld wordt die op herhaling gaat. Met een nieuwe wapenrace, nieuwe spanningen tussen landen, nieuwe on­rust onder de Europese bevolking. Alleen is van dat alles nog niet veel te merken.

Zoals het er nu naar uitziet, zal het net iets anders lopen dan in de ja­ren tachtig. De dynamiek van de tijd blijkt telkens weer zo krachtig dat voorzichtig moet worden omgegaan met het idee dat iets zich in onver­sneden vorm kan herhalen, of het nu de jaren dertig betreft of de Kou­de Oorlog. Omstandigheden veranderen meestal genoeg om te voorko­men dat het verleden zich kopieert.
Velen voelen dat blijkbaar aan, gezien de lauwe reacties het afgelopen jaar op de kroniek van de aankondigde dood van het kernwapenakkoord.

Zonder INF-ra-ketverdrag krijgen we niet meteen een nieuwe wapenra-ce. Maar de rem op nucleaire én conventionele bewape­ning is verdwenen en dat heeft zijn griezelige kanten.
Technologische revolutie
Kan iedereen daarom rustig gaan slapen? Nee. De ondergang van een ontwapeningsakkoord is nooit goed. Kernwapens blijven, hoewel sterk in aantal gereduceerd sinds de jaren negentig, helse machines met een ongekend vernietigingspotentieel. Bovendien bestaat het risico dat te­gelijk met het INF-akkoord het hele concept van de wapenbeheersing ten onder gaat. Uitgerekend in een tijd dat de technologische revolutie ook op militair gebied zo snel gaat dat de wapenwedlopen zich aaneen­rijgen. Cyberwapens, hypersone wapens, laserwapens, autonome wa­pens, ruimtewapens – het is bijna niet meer bij te houden voor de gere­gelde bezoeker van het Navo-hoofdkwartier. Een nieuw bezoek, een nieuwe wapenrace.
Uit de Volkskrant van 2 augustus 2019

Het nucleaire tijdperk dwingt ons tot het afzien van oorlog als instrument voor conflictbeslechting

Uit een artikel van EDY KORTHALS ALTES (oud diplomaat); de Volkskrant 07/02/2019.

De Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) heeft een belangrijk rapport uitgebracht over het kernwapen. Dit gedegen rapport is het resultaat van een intensief overleg tussen experts op hoog niveau. Heel duidelijk komt hierin naar voren de grote zorg over de hervatting van de nucleaire wapenwedloop, door vergroting van de productie en het opzeggen van verdragen zoals het cruciale INF-verdrag.

Anders dan in het AlV-rapport wordt aanbevolen moet en kan de dynamiek van de toenemende bewapening worden doorbroken door een eenzijdige bescheiden stap. In dat verband zou de Nederlandse regering ervan moeten afzien om de nucleaire taak van de JSF, waarover binnenkort moet worden besloten, voort te zetten. Uiteraard zal het verdere proces van wapenbeheersingsoverleg tussen (de Europese) Navo (partners) en Rusland gebaseerd dienen te zijn op wederkerigheid. In dat kader zou een Russische tegenprestatie voor de eventueleterugtrekking van Amerikaanse kernwapens in Europa aan de orde kunnen worden gesteld. Die kernwapens vormen in deze tijd van grote en toenemende spanning een extra risico voor de veiligheid van Europa.De mensheid staat op een keerpunt: doorjakkeren op de thans gevolgde weg die voert naar een wereldcatastrofe, of het inslaan van een nieuwe koers gericht op ontspanning. Te weinig wordt beseft dat het nucleaire tijdperk ons dwingt tot het afzien van oorlog als instrument voor beslechting van conflicten.

Alle naties hebben thans een gemeenschappelijk belang: het voorkomen van een mondiale catastrofe. De paradox is: meer militaire uitgaven voeren niet naar meer veiligheid, doch naar een grotere onveilig­heid. Het toekomstige beleid kan niet langer gebaseerd worden op het achterhaalde ‘als je de vrede wil, bereid je dan voor op oorlog’. Voor het overleven van de mensheid is een nieuw concept nodig: ‘als je de vrede wil, moet je je daadwerkelijk voorbereiden op vrede’.

Het advies is niet alleen van belang voor de regering, maar voor alle burgers. Het kan de ogen openen voor de grootste dreiging in de ge­schiedenis van de mensheid: zelfvernietiging. Er klinkt een alarmbel die oproept tot massale bewustwording bij jong en oud. Kom in beweging! De jeugd zet zich terecht al in voor het klimaat, maar het gaat om veel meer dan de ecologische crisis. Keer je tegen de hervatting van de wapenwedloop! Zet je in voor een nieuwe weg naar een vreedzame en duurzame wereld!

De Russische president Vladimir Poetin greep zijn jaarlijkse toespraak tot het parlement aan voor de presentatie van een reeks nieuwe kernwapens. Die vormen zijn wraak voor de wapen-opbouw door het Westen.

40 procent van zijn twee uur durende speech ging over oorlog. In ongewoon strijdlustige retoriek kondigde Poetin het ene na het andere kernwapen aan met video’s van raketlanceringen en explosies.

Eerst Sarmat, een nieuw systeem voor langeafstandsraketten. ‘Ze kunnen aanvallen via de Noordpool én de

Zuidpool’, aldus Poetin. Dan een kruisraket die aangedreven wordt door een nucleaire reactor aan boord. ‘Niemand in de wereld heeft dit.’ En Avangard, een hypersonische raket die niet te onderscheppen zou zijn. ‘Hij raast op zijn doel af als een meteoriet.’ Dit is de militaire reactie waar Rusland al jaren mee dreigt. Rusland protesteert ruim tien jaar tegen de ontwikkeling van Amerikaanse raketschilden in Oost-Europa. De Verenigde Staten en andere Navo-lidstaten sloegen Ruslands kritiek in de wind. Tot woede van Rusland presenteerden de VS vorige maand ook nog eens twee nieuwe typen kernwapens wegens ‘Russische dreiging’.

uit de Volkskrant van vrijdag 2 maart 2018 Tom Vennink

‘Welke normen gaan in killerrobot?

Dragen autonome wapens bij aan een schone, humane oorlogvoering of 

openen we hiermee de doos van Pandora? Majoor Ilse Verdiesen onderzoekt hoe de mens ‘in contror kan blijven. Zie de Volkskrant van 10 oktober 2017 of het artikel uit deze krant.

Discussie in De Balie op 17/10-2017 aanvang 20:00

Apparaten –robots- die zelfstandig oorlogsmissies uitvoeren. Het is een bijna afgezaagd begin van een dystopisch science-fiction scenario. Maar onlangs bepleitten ruim honderd kunstmatige intelligentie specialisten een verbod op deze machines bij de Verenigde Naties. De ontwikkelingen gaan in een duizelingwekkend tempo en de mens dreigt de controle te verliezen, klinkt het dreigend.

Saoedi’s tekenen akkoord om Russische luchtafweersystemen te kopen

Tijdens het eerste officiële bezoek aan Rusland door een Saoedische vorst hebben president Vladimir Poetin en koning Salman een reeks lucratieve overeenkomsten gesloten. Zo is Saoedi-Arabië van plan Russische luchtverdedigingssystemen te kopen – een breuk met het verleden.
De Morgen Redactie 6 oktober 2017

Saoedisch koning Salman en Russisch president Vladimir Poetin in het Kremlin. ©REUTERS
Koning Salman van Saoedi-Arabië heeft gisteren een officieel bezoek gebracht aan de Russische president Vladimir Poetin. Het is voor het eerst in de geschiedenis dat een Saoedische vorst Rusland bezoekt.
De twee spraken onder meer over de ontwikkeling van de olieprijs en het conflict in Syrië, maar deden ook zaken met elkaar. Saoedi-Arabië is van plan om Russische luchtverdedigingssystemen te kopen. De aankoop behelst eveneens antitanksystemen, raketlanceerders en Kalasjnikovs.

Bloedbad stimuleert wapenverkoop in VS

Wat leren Amerikanen van de bloedige aanslag zondag in Las Vegas? De wapenwetten staan weer ter discussie. Maar tegelijkertijd doet de wapenhandel voor het eerst sinds het aantreden van Donald Trump goede zaken. Lees verder in de Volkskrant : BERTLANTING
Na het bloedbad in Las Vegas klinkt in de Verenigde Staten weer de roep om strengere wapenwetten, maar de wapenfabrikanten zien hun koersen juist omhoog gaan. Munitiefabrikant Olin zag de aandelen met 7 procent stijgen, terwijl wapenmakers Sturm Ruger en American Outdoor Brands met respectievelijk 4 en 3 procent omhooggingen.