Beste aanwezigen. Voor het bestuur van het Humanistisch Vredesberaad is het een grote eer om de prijs voor de journalist voor de vrede van 2025 vandaag toe te kennen aan journalist Bram Vermeulen.
Beste Bram, met je werk houd je ons een spiegel voor. In een interview met Trouw zeg je, ik citeer: “Door mijn reizen leerde ik dat ons comfortabele leventje een uitzondering is. Extreme armoede en conflicten is de norm. Maar zoals wij op het terras in de zon zitten, lijkt onschuldiger dan het is. Aan ons decadente leven hangt een fiks prijskaartje. Onze wereld wordt met geweld verdedigd aan de randen van Europa zoals het Middellandse zeegebied. Ik wil in mijn programma’s laten zien dat wij als westerse landen een rol hebben in veel van de conflicten van dit moment. We denken dat we al zoveel jaar in vrede leven maar we voeren onze oorlogen elders. Ik zoek die botsende werelden op. Ik houd van de olifant in de porseleinkast.” Die botsende wereld zoek je in je werk voortdurend op. Je was zeven jaar lang de correspondent in Zuidelijk Afrika voor NRC Handelsblad, het NOS Journaal, de VRT en Radio Nederland Wereldomroep.
Jarenlang was Kaapstad jouw uitvalsbasis. Een gespleten stad met de villa’s van de hoofdzakelijk witte rijken rond de voet van de Tafelberg en de armen zijn verbannen naar de schaduwkant van de berg in de krottenwijken. “Vrienden uit Nederland die op bezoek kwamen” vertelde je, “stelden altijd dezelfde ongemakkelijke vragen: Hoe kon ik leven met die schrijnende ongelijkheid?” Wij denken dat je dat kon door je oprecht en zonder zichtbaar oordeel te verdiepen in de levens van de mensen die je opzocht, in die villawijken net zo goed als in de krottenwijken.
Na je afscheid van Zuid-Afrika berichtte je over de situatie in Turkije, Irak, Cyprus, Syrië en Griekenland. Maar je reisde ook naar bijvoorbeeld Nieuw Caledonie in de stille oceaan. Waar de natuur vernietigd wordt door de nikkelmijnen voor de batterijen van onze elektrische auto’s. Een inwoner zegt: “Wij noemen nikkel het metaal van de duivel.” Je interviewt een ingenieur van de mijn. Die zegt: “Elektrisch rijden? Als je echt het milieu wil sparen kun je beter gaan lopen.” Daar krijgt de tevreden Nederlandse elektrisch rijdende automobilist even een draai om de oren. Zonder opsmuk, zonder het er duimendik bovenop te leggen. Maar door gewone mensen aan het woord te laten, die vaak verstandiger dingen zeggen dan politici of andere hotemetoten.
Sinds 2021 maak je voor de VPRO-reportages onder de naam Frontlinie. Vaak hebben die als onderwerp het Fort Europa; maar vaak ook de ontwikkelingen in Afrika. Vaak heb je bij de schurken een bijna achteloze toon in je vraagstelling± Hoe gaat dat nou in z´n werk, zo´n militaire coup vraag je aan een militaire coupleger. In Zuid-Afrika heb je een interview met Errol Musk, de vader van Elon Musk. Die babbelt over de ‘deep state’ in Nederland en het World Economic Forum in Davos. Zonder dat je ernaar vraagt of naar op zoek bent toont Musk zich een ware complotdenker.
Recentelijk was je ook aan de grens met Gaza, waar je laat zien hoe buitenlandse toeristen, sympathisanten van Israël, zich vergapen aan de vernietiging van Gaza. Met de simpele vraag: “wat doet het met u als u de bommen hoort en ziet vallen” laat je de geïnterviewde zijn of haar eigen graf graven. Je doet dat vriendelijk, innemend bijna, nooit grof of bot.
In ‘de Ruslandroute’ van september 2025 toon je je ook een bekwaam onderzoeksjournalist. Je krijgt in die uitzending de Russische contactpersoon aan de lijn die zogenaamde studiereizen voor jonge Afrikaners naar Rusland regelt. Studiereizen die bijna altijd eindigen aan het front in de oorlog met Oekraïne. Maar het is bij jou nooit zwart-wit. Het gaat jou niet om het aanwijzen van de schurk of het slachtoffer, je legt de drijfveren van mensen bloot.
De Amerikaanse president Trump bezorgt jou als schrijver en televisiemaker nog jarenlang werk. Vanwege de onrust die Trump op het wereldtoneel veroorzaakt. Je pleit hartstochtelijk voor een sterke journalistiek binnen een sterke publieke omroep. Wie doet er anders nog verslag als de andere pijlers van de democratie worden aangetast?
Bram, deze prijs kun je toevoegen aan die andere prijzen, die je hebt verdiend: journalist van jaar 2008; de Erasmus Euromedia award in 2011 en de Dick Scherpenzeel prijs in 2012.
